Düzenlenmiş, temizlenmiş, yapay zeka ile seslendirilmiş Sevan Nişanyan yazıları.
Bilgi nedir, inanç nedir? Aralarındaki ilişki nasıldır?
Şöyle desek? İnsanoğlu sürekli bilgi peşinde koşar. Belirsizliklerle ve risklerle dolu olan dünyamızda A’nın peşinden B mi gelir, ne gelir, hangi koşullarda gelir, sorularını insan sürekli olarak sorar.
Bizler cinsiyetli varlıklarız. Bu sosyal olarak mı kuruluyor yoksa pipimiz kukumuz var mı diye böyleyiz? Bu klasik konuda ne düşünüyorsunuz?
İnsanların kedilerden, köpeklerden, kertenkelelerden ve farelerden çok farklı bir mahluk olduğunu zannetmek büyük bir kibir ve aynı zamanda cehalet bence.
Türkiye’de yaşayan halkın yüzde kaçı inandık dedikleri dinin kitabında yazan kurallara uyuyor? Yani kaçı gerçekten Müslüman?
O kadar yanlış bir soru ki bu! Müslüman olmak için kitap okumuş olmaya gerek yok.
Kemal Sunal’ın din adamlarını paragöz ve asalak göstermesi hakkında ne düşünüyorsunuz?
Din adamlarının genellikle malın gözü olduğu bir gerçek. Yalnız Türkiye’ye özgü bir şey değil, bütün dünyada din adamları öyledir.
Mısır seyahatinizi anlattığınız yazılardaki hayranlık belirten cümleler,‡‡‡ örneğin hapishane sürecini başlatan dönemdeki dine karşı söylemlerinizle§§§ benzeşmiyor. Bir tutarsızlık değil, üzerine düşünülmüş bir farklılaşma olduğunu düşünüyorum. Bu tespitim doğru mu? Sizce kendinizde din kavramına karşı kamuoyunda bilinir olduğunuz dönemde gelişen bir değişiklik oldu mu? Eğer öyleyse bunun sebepleri neler olabilir?
Fikir değişikliği değil de vurgularda bir değişiklik oldu. Konu önceliklerim değişti.
Halim ile Selim kitabınızı yeni okudum. Kitabı yazdıktan sonra konu hakkındaki düşünceleriniz bir parça değişmiş sanırım. Ama öyle bir kitap ki, okuyup da hâlâ teist kalabilene helal olsun denir ancak.
Düşüncelerim değişti mi? Zannetmiyorum. Eskiden noktai nazar dedikleri, perspektifimde bir değişiklik var belki.
İslam dininin çağa ayak uydurabileceğini düşünüyor musunuz?
Elbette tüm dinler çağa ayak uydurur, her zaman uydurur. Aksine inanıyorsanız dinlerin gerçekten tanrısal olduğunu düşünüyorsunuz demektir.
Osmanlı ideolojisinde kültür nasıl tanımlanıyordu?
Bugün nasıl tanımlanıyor kültür? Bir toplumun kendine özgü töreleri, özellikle de o törelerin düşünsel ve sanatsal boyutu demek sanırım.
Puta ve putlara tapmak insan ruhunun vazgeçilmez bir olgusu mudur?
Puta tapmak sanırım insanların en temel, en vazgeçilmez ihtiyaçlarından biri.
Halim ile Selim’de Salih Peygamber ile Hz. Musa öykülerinin birbiriyle çeliştiğinden söz etmişsiniz. Bu iddianızı biraz açar mısınız?
Salih Peygamberi bilir misiniz? Kuran-ı Kerim bu mevzuya tekrar tekrar, defalarca döner, hatırlamıyorum beş kez mi, on kez mi.
Tanrısız din olabilir mi? Dinin toplum tarafından yaygınlaşması için tanrıyı kapsaması mı gerekir? İnsanların bir kurala tapması için görünmez varlıklar tarafından tehdit edilmesi mi gerekir?
Hindu geleneğinde bilinç ve irade sahibi bir tanrı fikrini radikal olarak reddeden gayet kuvvetli akımlar var.
Osmanlı devlet otoritesi olarak Anadolu’da hiç yoktu, halkın bildiği tek resmi otorite 700 boyunca tarikatlardı diyebilir miyiz? Halkın tek bilgi kaynağı da tarikatlardı diyebilir miyiz?
Diyemeyiz.