Düzenlenmiş, temizlenmiş, yapay zeka ile seslendirilmiş Sevan Nişanyan yazıları.
Rusya’daki otoriter rejim hakkında niçin hiç konuşmuyorsunuz? Mesela Alexander Navalny’nin Putin’in sarayı hakkındaki videosu peşinden Putin rejimi tarafından zehirletilmesi sizce bu rejim hakkında bize ne anlatıyor?
Bir şey anlatmıyor bence. Anlatanlar hep başkası.
Dünyada neden sadece ABD’nin anlatısı işe yarıyor? Misal, Rusya aynı anlatıyı benimseyip, klasik bir Doğu despotu olmasa dünyada daha haklı görünemez miydi?
Bir kere ‘klasik Doğu despotu’ ne demektir onu bilmiyorum. İkincisi eğer klasik Doğu despotu diye bir şey varsa Rusya’nın öyle bir şey olmadığından eminim.
1915 Ermeni olaylarından soru sormak istiyorum. Ben önceleri 2005’lerde Türkiye’ye gittiğimde Wikipedia henüz yoktu ve böyle bir olayın olduğunu düşünmüyordum. Biz 1990’ların çocuğuyuz, yenilmiş bir ülkenin çocuğuyuz. Bize verilen eğitimle cahil gibi kalıyorduk. Ama sonra tabi ki internette wikipedia’da bunları okuduk. Bu olayların arka planı neydi? Şöyle, Osmanlı’nın yapabileceği başka bir şey var mıydı? Ne yapabilirdi? Nasıl doğru yapabilirdi bunu? Ermeniler için bu olayın en ağırı, acılı tarafı neydi? Ölümler miydi, yoksa Büyük Ermenistan kurmak istiyoruz, onu başaramadık, o muydu? Yoksa mal mülk müydü? Topraklarından, vatanlarından tehcir olundular. Bunlar mıydı yoksa bunların hepsi miydi? Ve bu soykırım olayının, katliam olaylarının sonradan Ermenilerin hayatında, psikolojisinde yankıları nasıl oldu?
İki konuda son derece net olmak gerektiğini düşünüyorum. Bir, ahlaken soykırımın yanlış bir şey olduğuna ve buna taraftar olmadığımıza karar vermemiz gerekiyor.
Brezilya, Rusya, Çin ve Hindistan’ın geleceğini nasıl görüyorsunuz. Hangi ülkenin geleceği daha parlak?
Çin’in geleceğini bırakın, bugünü bayağı parlak görünüyor. Açık farkla sanayide, sermaye birikiminde, finansta şu anda dünyanın birinci gücü Çin.
Marx’ın Rus despotizmi hakkında söyledikleri sizce doğru mudur?
Genel bir eğilim bu bende. Üniversite yıllarımdan beri kafam bu yöne işler.
En güzel kadınlar sizce hangi ülkede?
Benim deneyimimde üç ülke geliyor aklıma. Bir, Kolombiya. Özellikle Kolombiya’nın kuzey bölümü.
Sovyetler Birliği’ni bitiren adam olarak tarihe geçen Mihail Gorbaçov öldü. Bu vesileyle bir değerlendirme yapar mısınız?
Eski Sovyet ülkelerinde, ki buna Ermenistan, Gürcistan dahil, Ukrayna da dahil, ülkesini mahvettiği, düşman ajanı olduğu, namussuz olduğu konusunda son derece kesin bir kanıyla karşılaşıyorsunuz.
Gürcistan seyahati notları
Gürcistan’da yaşanabilir mi diye sormuş bir arkadaş. Burada birkaç kişiye sordum bu soruyu.
İngiltere, Almanya’ya savaş açmasaydı İkinci Dünya Savaşının engellenebileceğini iddia edenler var. Haklı mıdırlar sizce?
Hitler’in İngiltere’ye savaş açmak gibi bir niyeti yoktu. Hitler’in amacı Rusya’yı ele geçirmekti.
Size göre en medeni beş ülkeyi sayar mısınız?
Bunu yüz yıl önce bana sorsaydınız, sorunun cevabı son derece netti.
Orta Asya neden dünyanın başına bela bir bölgedir? Bundan konuşmalarınıza birkaç defa bahsettiniz. Ancak detaylandırmadınız. Neden böyle adlandırdığınızı merak ettim.
Türkiye’deki ders kitaplarında ne yazar? Orta Asya’daki kuraklık nedeniyle kalktılar, göçtüler, şuraya gittiler, buraya gittiler.
Rusya neden Kuzey boru hattının ABD tarafından yok edilmesine ses çıkarmadı?
Ses çıkarıp ne olacak? Bunlar tartışma kazanmaya çalışan ergenler değiller ki, savaş kazanmaya çalışıyorlar.
Rusya ve Kafkas ülkeleri Avrupa ülkesi midirler?
Rusya tartışmasız bir şekilde bir Avrupa ülkesidir. Büyük Petro’dan sonra, yani 18.
2023’ün Rusya’sında Stalin’in hem bir şeytan, hem de bir kahraman olarak görüldüğünü söyleyebilirim. Devletin kendisi dahi, Moskova’nın orta yerindeki Gulag Müzesi ile Stalin’i yerden yere vururken, Kremlin duvarının dibindeki mezarı üstünde taze çiçek hiç eksik olmuyor. Rus halkının azımsanmayacak bir kısmı, Stalin yıllarını bir çeşit altın çağ olarak görüyor. Stalin hakkında sizin görüşlerinizi dinlemeyi çok isterim. Şeytan mıydı yoksa bir kahraman mı?
Her ikisi tabii ki.
Amerika’da, Irak’ta yaptı, Suriye’de yaptı, Yemen’de yaptı, demek ki Ruslar da haklıymış argümanı, whataboutism denilen kategoriye girmiyor mu? Yani başka kötü örneği göstererek bu durumu yargılamak mümkün müdür?
Whataboutism deyince kötü bir şey olur, argument from analogy dediğinizde geçerli bir akıl yürütme olur.
Türkiye’deki Cumhuriyet rejimi Rusya’dan mı devşirilmiştir?
Osmanlı zamanından beri Türkiye her zaman Rusya’yı yakından izler, Rusya’daki akımlardan ve rüzgarlardan etkilenir.
Türkler İslam’a kılıç zoruyla mı girdi?
Nihai sebebi elbette odur. Fakat bunu, kılıcı dayadılar, ya kelleni ya pipini keseceğiz dediler gibi algılamayın.
Kanada Hava Kuvvetleri’nin ağır silahlar içeren bir uçağı az önce Ukrayna’ya indi. Bize hep 1. Dünya Savaşı’nın beklenmedik bir anda çıktığını anlattınız. 3. Dünya Savaşı’nın gelme ihtimali nedir sizce? Ukrayna’da ne yapmaya çalışıyorlar?
Çok net söyleyeyim baştan, ben Rusya’nın Ukrayna hadisesinde yüzde yüz haklı olduğu kanısındayım.
(Rusya’nın Ukrayna’da giriştiği askeri harekatın ilk haftası içinde yapılmış bir söyleşi.)
3. Dünya Savaşı’nın ilk haftasında özel bir programla karşınızdayım.