Ukrayna savaşında Türkiye ne tavır almalı
Pazar Sohbeti, 6 Kasım 2022
Hocam, Erdoğan’ın bu savaşta Rusya ve Putin ile ilgili sergilediği tavrı nasıl değerlendiriyorsunuz? Rusya’yı sert bir dille eleştirmeyen, hatta yeri geldiğinde savunan tek NATO ülkesi Türkiye diyebiliriz. Bana sanki Erdoğan açık açık söylemekten çekinse de içten içe bu savaşta Rusya’yı haklı buluyormuş ve anlıyormuş gibi geliyor. Kendisi de batıdan ve Avrupa’dan çok haz etmeyen birisi. Sizin düşünceniz nedir?
Devletlerin temel dış politika tercihlerinde, hele büyük savaş tehlikesinin bulunduğu bir ortamda, Rusya’yı haklı bulmak, haksız bulmak, anlıyormuş gibi davranmak, içten içe anlamak, bunlar geçerli kavramlar değil. Rusya’nın gerekçelerinin ne olduğunu birazcık kafası çalışan, birazcık dünya olaylarını tanıyan herkes biliyor. Amerika’nın amaçlarının ve hedeflerinin ne olduğunu, kendini hangi açılardan haklı gördüğünü de herkes biliyor. Herkes değil tabii de, bu konulara az çok vakıf olanlar biliyor. Ve Türkiye’nin bu savaşın başından beri tutturmuş olduğu çizgiyi genelde gayet başarılı buluyorlar.
Türkiye falancayı haklı bulduğu ya da anladığı için, ya da Erdoğan şöyle hissettiği için yapmıyor bunu. Türkiye, NATO ittifakının çok ciddi problemleri olduğunu, saldırgan politikasının güçten değil, zaaftan ileri geldiğini idrak ediyor. Bu global çatışmanın çok tehlikeli ve çok kilit bir yerinde köşe tutmuş bir ülke Türkiye. Bu çatışmadan en büyük faydayla ve en az zararla nasıl çıkarım hesabı yapıyor. Bu çatışmanın eğer galibi Rusya olsa, ki Rusya olması güçlü ihtimaldir, Türkiye NATO ülkesi olduğu halde bu işten sıfır zararla nasıl çıkar? Bunu hesaplıyor. Özellikle doğalgaz konusunda, tahıl ticareti konusunda, Boğazlardan geçen Rus ve Ukrayna malları konusunda, Rus sermayesinin yurt dışına göçünden faydalanma konusunda, Türkiye ekonomik açıdan ciddi avantajlar elde etti son aylarda.
Bir temel konuda eğer Türkiye yanılmışsa bedeli ağır olacaktır. Bu savaşı NATO kazanırsa Türkiye’den hesap sorulacaktır. Bundan eminim. Açık seçik bir şekilde Rusya yenilirse, mesela Ukrayna’dan çekilmek zorunda kalırsa, mesela Moskova’da rejim değişikliği olursa, o zaman Recep Tayyip Erdoğan’ın suyu kaynar. Ciddi bir sıkıntıya girer. Bunun dışındaki ihtimallerde yani A) Rusya’nın başarılı olması veya B) oyunun beraberlikle sonuçlanması, yani net bir galibi olmadan uzun süre devam etmesi halinde Türkiye bu savaştan faydalanmıştır, faydalanmaya da devam eder diye düşünüyorum.