Tanrı yoktur kesin bilgi mi

Pazar Sohbeti, 5 Mart 2023

0:00
0:00

Sizce kesin olarak Tanrı yoktur diyebilir miyiz?

Elbette diyebiliriz. Eğer dindar bir Müslümansanız zaten her gün diyorsunuz. Sizce Tanrıların Babası Zeus var mıdır? Emin misiniz olmadığından? Hz. İsa’nın ilahlığını reddediyor musunuz? Hint tanrılarının var olmadığına yüzde yüz tanıklık ediyor musunuz? Ediyorsanız, demek ki tanrıların masal olduğu fikrinde epistemolojik bir zorluk görmüyorsunuz. Milyonlarca insan bunlara inanmış ve inanıyor, ama siz eminsiniz var olmadıklarına. Bu önermeyi doğrulamak için ileri seviyede mantıki kanıtlara ihtiyaç duymuyorsunuz. ‘Biliyorsunuz’ çünkü var olmadıklarını. Peki o zaman, ben de Müslümanların tanrısına yahut daha genel ifadeyle Yahudi-türevi dinlerin tanrısına yok dediğimde niye beni darlıyorsunuz, kırk çeşit mantıki ve metafizik ve epistemolojik kanıt talep ediyorsunuz?

Yahudi türevi dinlerin tanrısı bir dizi mantıki paradokstan ibarettir. Vardır ama herhangi bir yerde veya zamanda değildir. Varlığını biliriz ama hiçbir sıfatla sınırlayamayız. Kadir-i mutlaktır ama kendini yok edemez, kendinden daha güçlü bir tanrı yaratamaz. Bedeni yoktur ama insanın ve diğer memeli hayvanların psikolojik özelliklerine sahiptir, bilir, acır, kızar, intikam alır.

Bu denli irrasyonel bir anlatıyı mantık düzleminde nasıl tartışabilirsiniz ki? Vardır dediğiniz anda mantığı lağvetmiş oluyorsunuz, dolayısıyla mantıki bir zemin olmadan bir anlam taşımayan ‘vardır’ veya ‘yoktur’ önermelerini de anlamsızlaştırmış oluyorsunuz. Vardır diyen bir insanla rasyonel bir tartışma mümkün değildir. He kardeş, yolun açık olsun der, geçeriz. Tanrıların Babası Zeus’un masal olduğunu nasıl biliyorsak, Yahudi türevi dinlerin tanrısının da masal olduğunu biliriz. Tarihin belli bir döneminde kültürel bir rol oynamış bir mittir. Bir sanal varlık.

© Sevan Nişanyan 2025-2026

Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.