Makyavel niye dahi

Machiavelli’yi okumadınızsa okuyun. Neden dahi sayıyorsun sorusu anlamını kaybeder. Çünkü bariz bir şekilde dahi adam. Çok keskin bir zekaya sahip. Cesur, fikirlerini iyi ifade eden, daha önce söylenmemiş sözleri söyleme cesaretine sahip biri.

Siyasi teori, 16. yüzyıl başına gelinceye kadar Avrupa’da dini otoritenin ve onun bir şubesi olan üniversitenin sahasıydı. Büyük bir oranda, reel dünyanın kavgalarından kopuk bir düşünce sahasıydı. Avrupa’nın Germen istilalarından beri böyle bir hastalığı vardı. Bir yanda bir normatif dünya vardı. Kilisenin temsil ettiği, eski Roma geleneğinden doğmuş, Latin dilinde yaşayan, olması gereken dünyaya ilişkin bir düşünce dünyası vardı. Bir de kıyasaya birbirlerini doğrayan yerel egemenler, beyler, haydutlar ve gangsterler vardı. Bu yerel haydutların teorisini yapmak anlamsız bir şey olarak görülüyordu. Allah belalarını versin, başka ne diyebilirsin ki? Bir de, belki 11. yüzyıldan itibaren, şövalyelik fikri üzerine kurulu, bu feodallerin dünyasını yücelten bir ikinci bir söylem alanı icat edilmişti. Yani, bir dini ve akademik söylem, bir de şövalyelik söylemi vardı.

16. yüzyıla gelindiğinde, özellikle İtalya’da birbiriyle kıyasıya mücadeleye devam eden ve fakat eskilerine nazaran devasa servetlere sahip olan ve servetle birlikte şehir yaşamı, rafine zevkler, kültür, sanat gibi konulara merak salan yeni tip bir saray yaşamı çıktı ortaya. Bu beyler, yani Floransa’nın, Milano’nun, Ferrara’nın, Venedik’in yöneticileri, dedeleri gibi basit birer haydut olmaktan çıkıp sofistike birer haydut oldular. Çağın en iyi şairlerini, düşünürlerini, sanatçılarını, ressamlarını saraylarında ağırlamaktan zevk almaya başladılar. Birbirleriyle bu bazda yarışmaya başladılar.

Machiavelli böyle bir çağın ürünüdür. Üniversite kökenlidir fakat üniversiteli değildir, aktif siyasetin içinde olan bir insandır. Aktif siyasetten dolayı hapse girmiş, işkence görmüş, ağır cezalara çarptırılmış biridir. Reel siyasetin ahlakını teorik bir düzeyde, kültürlü bir insan yapacağı bir düzeyde nasıl tanımlayabiliriz, değerini nasıl tespit edebiliriz sorusunu sorar. İyi bir yazardır. Büyük düşünürlerden biridir.